‘เด่น - นิรามย์ วัฒนสิทธิ์’ เจ้าของร้านขนมคนนั้น เป็นคน ๆ เดียวกับคนที่ทำหนังสือมานานเกือบ 2 ทศวรรษ ตั้งแต่ในยุคที่แวดวงหนังสือและนิตยสารรุ่งเรืองจนถึงวันที่ร่วงลง แต่ชีวิตของเขาก็ยังคงไม่หนีไปไหนจากการทำหนังสืออยู่ดี เพราะขณะที่เปิดร้านขนมเมื่อหลายปีก่อน ความฝันว่าอยากมีหนังสือวางขายอยู่ด้วยก็ยังมีอยู่มาตลอด จนในที่สุด ด้วยเงินทุนของตัวเขาเองกับแรงงานของทีมผลิตเล็ก ๆ หนังสือราย Biannual (หนังสือที่ออกปีละ 2 เล่ม) ที่เล่าเรื่องการกิน การอยู่ การเดินทาง และการใช้ชีวิตด้วยความละเมียดละไมก็เกิดขึ้น 

บนชั้น 2 ของร้านขนมร้านแห่งนั้นซึ่งเป็นทั้งที่ทำงานและเป็นบ้าน เราเดินทางมาเพื่อถามนิรามย์ ถึงนิยามของการ ‘Out Of Eden’s’ ตั้งแต่วันแรกจนถึงวันนี้

“โห มันไปในที่ที่เราเองก็นึกไม่ถึงเหมือนกันนะ ไปอยู่ในร้านหนังสือ Art Book ไปอยู่ในร้านที่ทำกระดาษแฮนด์เมด ในร้านเซรามิก Astier de Villatte ที่ฝรั่งเศส ซึ่งเป็นร้านที่เราชอบและเป็นลูกค้าเขามานาน เขาไม่ได้มีแค่เซรามิก แต่มีสินค้าไลฟ์สไตล์ของตัวเอง ตั้งแต่จานชาม เครื่องเขียน หนังสือ กลายเป็นว่ามันทำลายกำแพงที่ไม่ได้อยู่แค่ในร้านหนังสืออีกต่อไปแล้ว แต่กระจายไปสู่กลุ่มคนที่หลากหลายและกว้างขึ้น” นิรามย์ เล่าให้เราฟัง บนโต๊ะทำงานที่เคยเป็นโต๊ะตัวเดียวกันกับโต๊ะกินข้าวตัวนั้นแหละ

อย่างหนึ่งคือคนจะชอบถามว่า My Kitchen Out Of Eden’s เป็นหนังสือหรือแม็กกาซีน เพราะคำว่าแม็กกาซีนดูมี Timing ของมัน แต่หนังสือเราทุกวันนี้เล่มเเรก ๆ ก็ยังขายได้อยู่ ซึ่งเป็นไปได้ว่าการที่ไม่มีโฆษณาในหนังสือ ทำให้มัน Timeless อย่างน้อยก็ตอบโจทย์แรกที่เราตั้งไว้ว่าหนังสือเล่มหนึ่งจะอยู่ได้ไหมโดยไม่มีโฆษณา แต่อยู่โดยการอ่านล้วน ๆ

เราอยากอ่านสิ่งที่เราสนใจจริง ๆ แล้วสิ่งที่ทำค่อนก็ข้างเป็นสากล Voice ที่พูดกับคนอ่านจึงไม่ใช่แค่พูดกับคนไทยเพียงอย่างเดียว อีกอย่างเราทำเนื้อหาที่ไม่ได้มีความไทยหรือเอเชียเยอะ เพราะอยากให้คนอ่านตั้งคำถามว่าเรามาจากไหน และอยากพิสูจน์ว่าเป็นไปได้ไหม ถ้าสิ่งนี้จะไปอยู่ที่ไหนก็ได้ เราอยู่เมืองไทย ทำหนังสือภาษาอังกฤษ ไปวางขายที่อเมริกา ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น ซึ่งพอมันไปอยู่ได้จริง ๆ มันก็เป็นการทำลายกำแพงเรื่องของภาษาไปแล้ว

แต่เมื่อไรก็ตามที่คนรู้แล้วว่าเรามาจากกรุงเทพฯ วันนั้นเราจะมีเรื่องกรุงเทพฯ ส่งไปให้เขาอ่าน ข้อดีอย่างหนึ่งคือบางทีหนังสือเราไปวางอยู่ต่างประเทศ มันทำให้คนไทยที่บางทีไม่ได้รู้จักเรามาก่อนหรือไม่ได้คิดจะอ่าน เขาอยากรู้ว่าเราไปอยู่ตรงนั้นได้อย่างไร เหมือนเป็นการโตจากข้างนอกแล้วค่อย ๆ กลับเข้ามาข้างใน 

จนถึงวันนี้หนังสือ My Kitchen Out Of Eden’s พาคุณออกไปเจออะไรมาบ้าง

เราว่าโชคดีอย่างหนึ่งคือเราเชื่อมโยงไปถึงคนที่มองอะไรคล้ายกัน เห็นคุณค่าในสิ่งเดียวกันกับเรา และเห็นคุณค่าในสิ่งเดียวกับที่คนอ่านของเราให้คุณค่า คนที่เราไปเจอเขาก็อยู่ในสังคมที่รักอาหาร ศิลปะ และสนใจเรื่องการใช้ชีวิตเหมือนกัน เขาเชื่อว่าอยู่ที่ไหนก็สร้างคุณภาพชีวิตที่ดีได้ อย่างน้อยในโลกเล็ก ๆ ของตัวเอง  และไม่ใช่แค่เชื่อ เขาลงมือทำด้วย

สิ่งที่น่าสนใจคือคนเหล่านี้ไม่ได้ทำแค่เพื่อตัวเอง แต่เขาทำแล้วมันกระเพื่อมไปสู่คนอื่นรอบ ๆ ด้วย ซึ่งเราว่ามันเวิร์ก เพราะความตั้งใจแต่แรกที่เราทำหนังสือ หรือทำร้านก็เถอะ เราไม่ได้ต้องการแค่ให้คนได้ประสบการณ์กลับไป แต่อยากให้คนรู้สึกว่า ‘งั้นฉันทำแบบนี้บ้างดีกว่า’ นี่แหละคือสิ่งที่เราอยากให้เกิดขึ้น อย่างน้อยในวันที่แสนยุ่ง มีครึ่งชั่วโมงที่คุณได้อ่านหนังสือเล่มนี้แล้วรู้สึกปลดปล่อย ถามว่าแค่นี้ดีไหม ก็ดีแล้ว แต่ถ้าพรุ่งนี้คุณรู้สึกอยากลุกขึ้นมาทำขนมเหมือนในหนังสือของเราบ้าง เพราะคุณอยากรู้ว่ากลิ่นอบขนมที่บ้านตอนเช้ามันเป็นอย่างไร เราเชื่อว่าแบบนี้มันจะสมบูรณ์มากเลย 

ทั้งผู้คนและสังคมที่หนังสือพาคุณออกไปเห็นตลอดการเดินทางที่ผ่านมา มีสิ่งไหนที่คุณคิดว่ามันต่างกับสังคมเราที่เป็นอยู่ในแง่ไหนบ้าง

เวลาไปต่างประเทศ เรามักจะได้ยินคำขอบคุณระหว่างลูกค้ากับพนักงาน หรือคนเสิร์ฟเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา ทุกคนภูมิใจ มีศักดิ์ศรีกับสิ่งที่ตัวเองทำ คนกินเขาก็รู้สึกว่านี่คือคนที่ทำอาหารให้เรากินเลยนะ สิ่งที่เห็นคือผู้คนเขามี ‘Manner’ และรู้จักเคารพคนอื่น ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญมาก 

ในขณะที่ถ้ามองย้อนกลับมาบ้านเรา เรารู้สึกว่าสิ่งนี้เรายังขาด ไม่รู้ด้วยเพราะทัศนคติของคนส่วนใหญ่ที่มีต่ออาชีพงานบริการหรือเปล่าที่ทำให้ปฏิบัติกับพนักงานหรือคนทำงานในร้านอาหารไม่ดีนักอย่างที่ควรจะเป็น เพราะเราเองก็เป็นคนที่อยู่หน้าร้านด้วยตัวเอง ทำให้เห็นสิ่งเหล่านี้อยู่ตลอดเวลาและรู้สึกเข้าใจคนทำงาน นี่คือสิ่งที่ต่าง ถึงจะดูเป็นเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ แต่สิ่งเหล่านี้จะกลายเป็น Manner ของสังคม ในภาพใหญ่ และการที่เราจะดูว่าสังคมเป็นอย่างไร บางทีก็ดูได้จากคนที่เข้ามาในร้านได้เหมือนกัน