WEL-D BY SHADE WORKS DESIGN
“ศาลา”อเนกประสงค์ร่วมสมัย สถานที่เชื่อมครอบครัวและธรรมชาติโดยมีสถาปัตยกรรมเป็นพื้นหลัง

Writer : Nada Inthaphunt
Photograph : Napat Pattrayanond

จากภายนอกอาคาร “ศาลา” เป็นอาคารชั้นเดียวเรียบง่ายสีเข้ม นิ่ง เป็นฉากหลังให้สีเขียวของสวนและไม่โดดเด่นจากบริบท

“Weld” การเชื่อมต่อคือการหลอมรวมวัสดุเป็นเนื้อเดียวกันของโลหะ หากเป็นวัตถุดิบต่างชนิด “การเชื่อม” จึงมีหัวใจสำคัญให้งานประสานความสัมพันธ์ของคน สถานที่ ธรรมชาติ และวัสดุเป็นหนึ่งเดียวกัน โดยได้ คุณกฤตพงษ์ มาพูนธนะ จาก Shade Works Design เป็นผู้ออกแบบ และบริษัท Wabisabi Spirit เป็นผู้ออกแบบสวน

ศาลาอเนกประสงค์เชื่อมต่อ “ความสัมพันธ์” ของธรรมชาติและผู้พักอาศัยในพื้นที่รั้วบ้านขนาดใหญ่ เพื่อเป็นพื้นที่ส่วนกลางระหว่างบ้านสองหลังที่กำลังขยายเพิ่ม รองรับคนสามรุ่นในพื้นที่เดียวให้เป็นพื้นที่พักผ่อน ทำงานอดิเรก ไปจนรับแขก จัดประชุมเล็กๆ กับผู้บริหารบริษัท โดยตั้งอยู่บนสนามหญ้าริมมุมหนึ่งของสระน้ำ และระหว่างทางเดินรถเข้าบ้านหลังใหญ่ซึ่งเป็นศูนย์กลางเดิมของพื้นที่

สวนกับมุมมองที่หลากหลาย
“ศาลาที่มีการใช้งานแบบอเนกประสงค์ทั้งไม่มีโปรแกรมไม่มาก ควรมีความหลากหลายของธรรมชาติ ส่วนหนึ่งเพื่อแสดงถึงการบริหารจัดการพื้นที่แคบให้ได้ประสบการณ์ที่หลากหลาย จากองค์ประกอบธรรมชาติทั้งแสง ลม สวน และน้ำ โดยมีสถาปัตยกรรมเป็นพื้นหลัง” ผู้ออกแบบอธิบายแนวคิดหลักในการออกแบบ

“ศาลาที่มีการใช้งานแบบอเนกประสงค์ทั้งไม่มีโปรแกรมไม่มาก ควรมีความหลากหลายของธรรมชาติ ส่วนหนึ่งเพื่อแสดงถึงการบริหารจัดการพื้นที่แคบให้ได้ประสบการณ์ที่หลากหลาย จากองค์ประกอบธรรมชาติทั้งแสง ลม สวน และน้ำ โดยมีสถาปัตยกรรมเป็นพื้นหลัง”

สวนญี่ปุ่นแต่ละกลุ่มรอบอาคารและที่ไหลเข้ามาสู่ภายใน ผู้เชี่ยวชาญการจัดสวนแบบญี่ปุ่น บริษัทออกแบบสวนวาบิซาบิ ซึ่งเป็นมีความคุ้นเคยกับเจ้าของบ้านเข้ามาอาคารซึ่งเกือบเสร็จสมบูรณ์ เสนอตัวเป็นคนออกแบบสวนให้ลงตัวกับพื้นที่

ผนังวงกลม หรือ Moon Gate องค์ประกอบในสถาปัตยกรรมที่ญี่ปุ่นได้รับอิทธิพลจากจีน ผู้ออกแบบได้หยิบยกมาใส่เป็นฉากหลังเพื่อให้อาคารเป็นส่วนหนึ่งของสวน

จากภายนอกอาคาร “ศาลา” เป็นอาคารชั้นเดียวเรียบง่ายสีเข้ม นิ่ง เป็นฉากหลังให้สีเขียวของสวนและไม่โดดเด่นจากบริบท มองจากด้านข้างไม่เห็นความหนาของหลังคา ในขณะที่ภายในองค์ประกอบของสถาปัตยกรรมทำหน้าที่เป็นกรอบแบ่งช่วงแบ่งมุมให้แต่ละพื้นที่ได้เห็นและแชร์สวนธรรมชาติที่หลากหลายจากนอกบ้านถึงภายใน

ให้ความสำคัญกับพื้นที่และการมองเห็นในสวนอย่างลงตัว ซึ่งลงตัวกับแก่นวัฒนธรรมความชื่นชอบของเจ้าของบ้าน “เจ้าของบ้านมีความชื่นชอบประเทศญี่ปุ่น มีงานอดิเรกปลูกบอนไซและสะสมศิลปะวัตถุที่มีกลิ่นไอหรือมาจากที่นั่นจริงๆ ในขณะที่โจทย์ของงานต้องร่วมสมัย ไม่โจ่งแจ้ง สามารถนำสิ่งอื่นไปวางได้” ผู้ออกแบบอธิบายลักษณะเด่นที่เป็นโจทย์หนึ่งของงาน เน้นการออกแบบให้พื้นที่สามารถจำลองความงามของธรรมชาติแบบสวนญี่ปุ่นออกมาใช้เท่านั้น

ผู้ออกแบบได้เล่าเสริมว่า สวนญี่ปุ่นแต่ละกลุ่มรอบอาคารและที่ไหลเข้ามาสู่ภายใน เจ้าของบ้านจะเป็นคนลงมือทำเอง แต่ตอนออกแบบและสร้างอาคารไปจนเกือบสมบูรณ์ ได้มีผู้เชี่ยวชาญการจัดสวนแบบญี่ปุ่น บริษัทออกแบบสวนวาบิซาบิ ซึ่งเป็นมีความคุ้นเคยกับเจ้าของบ้านเข้ามาเห็นพื้นที่ จึงเสนอตัวเป็นคนออกแบบสวนให้ลงตัว เพิ่มความสุขให้เจ้าของอาคารไปด้วย

มุมภายนอกของอาคารแต่ละฝั่งซึ่งสามารถสังเกตุเห็นส่วนผนังในการแบ่งกั้นมุมมองกลุ่มพื้นที่แต่ละส่วน แกนทิศจากพื้นที่บ้านหลังใหม่ซึ่งมองเห็นบ้านหลังเก่าเป็นพื้นหลังของศาลา

แกนทิศจากพื้นที่บ้านหลังใหม่ซึ่งมองเห็นบ้านหลังเก่าเป็นพื้นหลังของศาลา

ประตูทางเข้าจากพื้นที่บ้านหลังเก่า เมื่อเปิดเข้าจะพบห้องเสื่อทาทามิต้อนรับ

(ซ้าย) แกนทิศจากสระน้ำฝั่งท่าน้ำซึ่งเห็นทางเข้าจากบ้านหลังเก่า
(ขวา) ส่วนหนึ่งของรูปด้านฝั่งหลังคาเว้ารับแสงธรรมชาติให้พื้นที่

Diagram แยกส่วนตัวอาคารและหลังคา แสดงแกนผนังหลักจากบ้านหลังเก่าและบ้านหลังใหม่ ตัดกับเส้นจากท่าน้ำริมสระและทางเดินรถ เห็นการจัดการพื้นที่แคบให้เกิดมุมมองที่หลากหลายอย่างคุ้มค่า

“ผนัง” และ “หลังคา” ทั้งอาคารเว้นช่องว่างระหว่างกัน โดยอาศัยองค์ประกอบของผนังกระจก (ช่องว่างผนังและฝ้าที่ไม่มีส่วนรับน้ำหนัก) ฝ้าระแนงไม้ และการออกแบบโครงสร้างเหล็กในการรับน้ำหนัก ให้สายตาเชื่อมต่อความต่อเนื่อง เส้นขอบ-มุม ของฝ้าแต่ละพื้นที่เข้าด้วยกัน

เป็นส่วนหนึ่งกับธรรมชาติ Wel-D เกิดจากแกนเส้น Circulation สองแกนหลักจากบ้านหลังเก่าและบ้านหลังใหม่ ตัดกับเส้นจากท่าน้ำริมสระและทางเดินรถ เกิดเป็นแกนเส้น “ผนัง” อาคารซึ่งจบที่ระดับความสูงเท่ากันทั้งหลัง และมีบทบาทแบ่งการใช้งานพื้นที่ออกเป็นก้อนๆ แทรกพื้นที่สวนให้ไหลเข้ามาในงาน สร้างมุมมองที่หลากหลาย เกิดช่องลมและช่องแสงเข้าสู่อาคารได้รอบด้าน

มีชายคาของ “หลังคา” และ “ฝ้า” ที่มีสโลปขนานกันปกคลุมเต็มอาคารเสมือนเป็นก้อนวัตถุผืนเดียวขนาดใหญ่ ช่วยลดทอนและกระจายแสงเข้าพื้นที่ภายในได้อย่างพอเหมาะ โดยมี “Sky Light” เป็นช่องกระจายแสงธรรมชาติซึ่งอยู่บริเวณระดับความสูงที่สุดของหลังคาและฝ้า ทำหน้าที่เชื่อมต่อพื้นที่ภายในกับท้องฟ้าภายนอก

โถงทางเดิน แกนผนังเชื่อมระหว่างบ้านหลังเก่าและหลังใหม่

(ซ้าย) ชายคาของ “หลังคา” และ “ฝ้า” ที่มีสโลปขนานกันปกคลุมเต็มอาคารเสมือนเป็นก้อนวัตถุผืนเดียวขนาดใหญ่ ช่วยลดทอนและกระจายแสงเข้าพื้นที่ภายใน
(ขวา) เมื่อมองจากพื้นที่ใช้งานซึ่งอยู่ในจุดที่มืดกว่าจะให้ความรู้สึกที่ผ่อนคลายกว่าแสงธรรมชาติ

“Sky Light” เป็นช่องกระจายแสงธรรมชาติซึ่งอยู่บริเวณระดับความสูงที่สุดของหลังคาและฝ้า ช่องแสงที่เป็นจุดรวมสายตาของอาคาร นอกจากทำหน้าที่เชื่อมต่อพื้นที่ภายในกับท้องฟ้าภายนอกแล้ว Skylight ถูกออกแบบให้ลดความร้อนของแสงอาทิตย์จากทิศเหนือ ช่วยกระจายแสงให้พอเหมาะต่อการใช้งาน ฝ้าสีอ่อนช่วยกระจายแสงไปส่วนอื่นของอาคารได้อย่างดี

ผู้ออกแบบตั้งใจให้พื้นที่มีความยืดหยุ่นกับการใช้งาน หน้าต่างและประตูทุกบานถูกออกแบบให้สามารถเปิดโล่งได้เต็มที่ เป็นความตั้งใจให้ผู้ใช้งานสามารถใช้พื้นที่อยู่ร่วมกับธรรมชาติได้โดยไม่ต้องใช้เครื่องปรับอากาศ ทั้งผนังกระจกแบ่งพื้นที่การใช้งานเหนือผนังทึบ สามารถเปิดระบายอากาศถ่ายเทได้ในบางจุด

ผู้ออกแบบจงใจออกแบบให้ “ผนัง” และ “หลังคา” ทั้งอาคารเว้นช่องว่างระหว่างกัน โดยอาศัยองค์ประกอบของผนังกระจก ฝ้าระแนงไม้ และการออกแบบโครงสร้างเหล็กในการรับน้ำหนัก ให้สายตาเชื่อมต่อความต่อเนื่อง เส้นขอบ-มุม ของฝ้าแต่ละพื้นที่เข้าด้วยกัน ให้ความรู้สึกโปร่งโล่งย้อนแย้งกับรูปลักษณ์ภายนอกที่ดูแบนและทึบ สร้างประสบการณ์ที่เหนือความคาดหมายให้ผู้ใช้งาน

“โจทย์ที่ได้รับมามีความเชื่อมประสานมีความลึกซึ้งมากกว่าแค่คำว่าต่อติด จึงเป็นที่มาของชื่อเชื่อม Weld แบบเชื่อมเหล็ก เพราะความตั้งใจให้พื้นที่เชื่อมต่อกับธรรมชาติ ซึ่งในที่นี้ก็คือครอบครัว ถ้าศาลากลายเป็นสถานที่ที่ทำให้ครอบครัวของบ้าน 2 หลัง อยู่ร่วมกัน ภารกิจการเชื่อมความสัมพันธ์ในครั้งนี้ก็ประสบความสำเร็จไปด้วย”

(ซ้าย) ห้องเสื่อทาทามิ ห้องอเนกประสงค์ที่ใช้รองรับทำกิจกรรมได้หลากหลาย รับลมและวิวที่เชื่อมอยู่ระหว่างสวนและสระน้ำของบ้าน
(ขวา) “เจ้าของบ้านมีความชื่นชอบประเทศญี่ปุ่น มีงานอดิเรกปลูกบอนไซและสะสมศิลปะวัตถุที่มีกลิ่นไอหรือมาจากที่นั่นจริงๆ ในขณะที่โจทย์ของงานต้องร่วมสมัย ไม่โจ่งแจ้ง สามารถนำสิ่งอื่นไปวางได้”

ห้องประชุมและห้องนั่งเล่น ชื่นชมสวนญี่ปุ่นจำลองความงามตามธรรมชาติ เห็นการไล่แสงที่ล้วนสร้างซีนเปลี่ยนไปตามบริบทของสภาพแวดล้อมด้วยตัวเอง

(ซ้าย) ผังอาคารที่เห็นแกนผนัง ทางเดินเป็นกลุ่มก้อน มีสวนธรรมชาติไหล่เข้ามาสอดแทรก
(ขวา) ผังหลังคาและส่วนของชายคายื่นออกที่มีส่วนคว้าน และช่องแสงเพื่อให้แสงธรรมชาติถูกกระจายเข้าถึง

Project : Wel-D
Architect : Kittapong Maphunthana, SHADE WORKS DESIGN
Landscape Architect : Wabisabi Spirit
Structural Engineer : twconstruction
Contractor : Virakon Kongmun, งานมหาศาล คอนสตรัคชั่น จำกัด
Wood Plastic Composite : People (Thailand) Co,.ltd

Area : 350 sq.m.
Project Loacation : Bangkok, Thailand
Project Complete Year : 2021

Original caption provided by Architect
Photographer: Napat Pattrayanond