3:1
สัดส่วนที่พอเหมาะ...นำมาซึ่งบ้านที่พอดี ผลงานการออกแบบของ Backyard Architect กับบ้านที่มาพร้อมกับ Magic Number คน 3 ส่วน ธรรมชาติ 1 ส่วน

  พอดีไม่มีโจทย์ใดๆ เป็นที่ตั้ง... แต่พอดีมีคนอยู่อาศัย... แล้วพอดีก็อยากมีธรรมชาติไว้ใกล้ชิด... สถาปนิกจึงคิดถึงความสัมพันธ์ระหว่างทุกตัวแปรในบ้าน ทั้งที่ดินกับทิศทางของแสงแดด ประกอบเข้ากับเส้นทางของสายลม ผสมผสานกันเป็นแนวคิดในการออกแบบที่ทำให้เกิดเป็น “บ้านพอดี” บ้านซึ่งแบ่งพื้นที่ให้คนและธรรมชาติอยู่ร่วมกันแบบพอเหมาะพอเจาะพอดิบพอดี “เจ้าของบ้านไม่มีโจทย์ในการออกแบบ เลยให้ผมไปดูที่ดิน และถามผมว่าทำอะไรดี?” มีชัย เจริญพร ผู้ก่อตั้ง Backyard Architect กล่าว “ผมจึงมองหาปัญหาเรื่องแดด ลม มุมมองของบ้าน และการมองเห็นจากภายนอก เก็บมาคิดเป็นตัวเริ่มต้น แล้วผมก็ได้เสนอการแบ่งสัดส่วนในการอยู่ของคนและธรรมชาติ”

  3:1 คือสัดส่วนที่ลงตัวระหว่างคนกับธรรมชาติในบ้านหลังนี้ พื้นที่บ้าน 3 ส่วนได้รับการออกแบบให้มีพื้นที่สำหรับธรรมชาติอยู่อย่างน้อย 1 ส่วน เกิดเป็นบ้านที่มีอาคาร 2 ฝั่งวางตัวทำมุมขนาบพื้นที่สวน “ผมแบ่งสัดส่วนจากพื้นที่การใช้งานสู่ธรรมชาติ และนำมันมาแก้ปัญหาต่าง ๆ (แดด ลม และมุมมอง)” มีชัยอธิบาย “ผมเอาตัวบริบท มาคิดตำแหน่งต่างๆ และใช้สัดส่วนแก้ปัญหา อย่างเช่น สัดส่วน Mass ก้อนซ้ายที่เยอะกว่า Mass ก้อนขวา ใช้บังแสงและทำให้เกิดเงาในพื้นที่สวนกลางบ้าน”

  Mass ของรูปทรงอาคารนั้นเกิดจากการแบ่งพื้นที่ในบ้านเป็นกลุ่มตามลักษณะการใช้งาน ตั้งแต่ที่จอดรถ สำนักงาน ห้องแม่บ้าน ห้องครัว ห้องนั่งเล่น ไปจนถึงห้องนอนและห้องพระ โดยพื้นที่แต่ละกลุ่มนี้ ทำให้เกิดเป็นรูปทรงอาคารที่มีขนาดแตกต่างลดหลั่นกันไป พื้นที่ส่วนตัวและส่วนรวมแยกออกจากกันอย่างชัดเจน แล้วตัดเส้นทางให้ธรรมชาติวิ่งผ่านตรงกลาง เกิดเป็นถนนสีเขียวเข้ามาคั่นระหว่าง Mass อาคารทั้งสองส่วนที่ตำแหน่งสวนกลางบ้าน

อาคารของบ้านพอดีที่ตั้งขนาบสวนมีสัดส่วนและตำแหน่งที่สัมพันธ์กับทิศทางของแสงแดด โดยอาคารที่ตั้งอยู่ทางฝั่งทิศใต้สามารถให้ร่มเงาและบังแดดยามบ่ายที่ส่องเข้ามาจากทิศตะวันตกได้ ในขณะเดียวกัน ผู้อยู่อาศัยในบ้านก็สามารถมองออกมาเห็นพื้นที่สีเขียวซึ่งอยู่ในทิศเหนือได้โดยไม่ได้รับการรบกวนจากไอร้อนของแสงแดด “พื้นที่เกิดขึ้นในจุดที่ผมมองว่า มันจะขึ้นมาแล้วบังกัน แต่ไม่เกินกัน และไม่แข่งกัน” ​
มีชัยกล่าว “เหมือนการจัด Composition แต่มีหลายมิติ แล้วนำเรื่องทุกเรื่องมาร้อยเรียงกัน”

  แสงกลายเป็นองค์ประกอบทางธรรมชาติที่มีสัดส่วนเข้ามาสร้างความสัมพันธ์กับพื้นที่ภายในบ้านอย่างแนบแน่น ห้องโถงกลางบ้านได้รับการออกแบบให้มีลักษณะเป็นห้องเพดานสูงและมีผนังกระจกผืนใหญ่เปิดรับแสงธรรมชาติจากสวนเข้ามาได้อย่างเต็มที่ ทำให้ห้องนี้ทำหน้าที่กระจายแสงไปยังส่วนต่างๆ ของบ้านได้อย่างทั่วถึง นอกจากนั้น บริเวณโถงนี้ยังเป็นพื้นที่ซึ่งช่วยเชื่อมความสัมพันธ์ของผู้อยู่อาศัยในบ้าน ทำให้ทุกส่วนของบ้านสามารถมองเห็นกันได้ “ผมอยากให้พื้นที่ตรงกลางบ้านรับแดดและเป็นโถงที่ พื้นที่ต่าง ๆ ในอาคารมองเห็นกัน” มีชัยอธิบาย “แต่พื้นที่รับแขกนี้จะโดนแดดในช่วงบ่ายโมงถึงห้าโมงเย็น โดยคร่าวๆ คือในหนึ่งวัน เราจะใช้มันได้ 3 ส่วน อีก 1 ส่วนนั้นเราแก้ปัญหาให้ห้องกินข้าวไม่โดนแดด แล้วไปใช้ส่วนนั้นแทน โดยเราเชื่อมพื้นที่เข้าหากัน”

  ตัวเลขสัดส่วน 3:1 นี้ไม่เพียงจำกัดอยู่แค่สัดส่วนพื้นที่การใช้งานของบ้านและธรรมชาติเท่านั้น หากยังสะท้อนออกมาเป็นสัดส่วนของรูปทรงอาคารและการเลือกใช้วัสดุในส่วนต่างๆ ในบ้านอีกด้วย “ผมมองบ้านนี้ในแต่ละมุม และคิดว่าถ้าสีมันเสมอกันไปหมด หรือMass เท่ากันไปหมด คงไม่สวย เลยพยายามวางสัดส่วนของแต่ละองค์ประกอบด้วย” มีชัยอธิบาย “จาก Mass สู่ช่องเปิดที่มีสัดส่วน 3:1 จนมาถึงวัสดุที่ใช้ ก็เลือกใช้แค่ 75% และใช้วัสดุอื่นเสริมขึ้นมา 25% เป็นแบบนี้ในทุกๆ วัสดุ ระแนง กระเบื้อง และโทนสี”
  การจัดสรรรูปทรงอาคาร ผนัง และช่องเปิดต่างแบ่งสัดส่วนที่สัมพันธ์กันอย่างสวยงาม แม้กระทั่งการใช้สีและลวดลายขององค์ประกอบในบ้านก็ได้รับการจับคู่จัดวางอย่างน่าสนใจ ระแนงกันแดดบนผนังมีการเลือกใช้สีที่แตกต่างกันในแต่ละจุด แม้แต่แนวเส้นตั้งและเส้นนอนในแผงระแนงก็ยังได้รับการออกแบบให้แตกต่างกันตามความเหมาะสมด้านการใช้งาน “ผมอยากผสมสีขาว สีดำ และสีเทาเข้าด้วยกัน เหมือนเราจัดองค์ประกอบมัน และสีเหล่านี้ก็ตัดกับสีต้นไม้ได้ดี” มีชัยอธิบาย “ผมอยากให้ Mass ของอาคารให้ความรู้สึกแผ่ออกและดูเรียวยาว เลยเลือกที่จะใช้ระแนงแนวนอน ส่วนรั้วด้านหน้าใช้ระแนงเป็นแนวตั้งเนื่องจากการใช้งาน ทำให้ไม่สามารถปีนได้ และผมว่ามันได้แสงเงาที่ทอดไปยังทางเดินเข้าบ้านได้ดี”

  ที่บ้านหลังนี้ มีธรรมชาติจับคู่กับพื้นที่อยู่อาศัย มีพื้นที่ส่วนรวมอยู่ร่วมกับพื้นที่ส่วนตัว รูปทรงเล็กใหญ่ในอาคาร ผนังทึบและช่องเปิด สีสันกับลวดลายในบ้าน ทุกองค์ประกอบได้รับการออกแบบโดยมีความสัมพันธ์กันอย่างลงตัวภายใต้สัดส่วน 3:1 เกิดเป็นการผสมผสานที่พอเหมาะต่อการรองรับวิถีชีวิตของสมาชิกทุกคนในบ้านได้อย่างพอดิบพอดี

เครดิตช่างภาพ: thanes piamnamai